Browsing Category

3 sterren ***

Psychologie van de prijs: daarom wil je voor een eBook minder betalen

16 juli 2018

Je kunt meteen beginnen met lezen, de kaft zal er nooit minder uit gaan zien en ook van ezelsoren heb je geen last. Toch zijn we niet bereid hetzelfde bedrag te betalen voor een eBook ten opzichte van een papieren boek. En zo moeten ook digitale muziek, digitale foto’s en documenten goedkoper zijn dan hun fysieke alternatieven. Hoe dat psychologisch komt? Specialisten in consumentengedrag deden er onderzoek naar en ontdekten twee belangrijke redenen.

Lees verder…

Het psychologisch effect van gratis: alle ratio gaat overboord

2 juli 2018

De meest bekende economische wet stelt dat de vraag toeneemt als de prijs daalt. Dat klopt tot op zekere hoogte, totdat iets van goedkoop ineens gratis wordt. Het psychologisch effect van gratis gooit alle ratio overboord, waardoor we daar op een unieke manier op reageren. Iets dat experts in consumentengedrag Ariely, Gneezy en Haruvy jaren terug al lieten zien, en waarvoor ze opnieuw een aantal opvallende experimenten deden.

Lees verder…

Medelijden met MediaMarkt-medewerkers: psychologisch minder menselijk

18 juni 2018

Medewerkers zijn mensen. Zowel bij prijsvechter MediaMarkt als bij de wellness-winkel Rituals. Toch gaan we daar psychologisch anders mee om, zo blijkt uit recent wetenschappelijk onderzoek door specialisten in consumentengedrag. Een prijsgerichte mentaliteit leidt ertoe dat we het mens in de medewerker minder goed herkennen. En daarom mogen we best een beetje medelijden hebben met medewerkers van de MediaMarkt.

Lees verder…

‘Dat kan ik niet’ De psychologisch minst pijnlijke uitweg om niet bij te hoeven dragen

4 juni 2018

‘Zou je de kinderen op school binnenkort willen komen helpen met tekenen en schilderen?’ Misschien herkenbaar uit de succesvolle serie De Luizenmoeder, maar net zo goed van het echte schoolplein. Een vraag om bij te dragen, waar niet iedereen op zit te wachten. Recent onderzoek door specialisten in consumentengedrag wijst uit dat we liever aangeven dat we ‘er niet goed in zijn’, dan dat we zeggen er geen zin in te hebben. En waarom we dat doen? We presenteren ons liever incompetent dan dat we komen aan de sociale warmte die de ander ervaart.

Lees verder…

Selfies voor social media: een recept om ongelukkig van te worden

21 mei 2018

Ervaringen maken gelukkig, dat blijkt keer op keer uit de wetenschappelijke literatuur. Bijvoorbeeld dankzij herinneringen aan die ervaringen, die we kunnen versterken door er foto’s van te maken. Tenminste, als we die niet maken om direct te delen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek door experts in consumentengedrag. Foto’s creëren herinneringen en die maken gelukkig, behalve als je die maakt met het directe doel om ze bijvoorbeeld via Instagram of andere social media te delen.

Lees verder…

Met deze aanpak durft er geen toerist meer foto’s te maken in een sloppenwijk

7 mei 2018

Het is een vreemd gezicht, toeristen die rondrijden door favela’s en andere sloppenwijken om daar foto’s te maken met hun peperdure spiegelreflexcamera’s. Om zichzelf daarna weer zonder enige gêne in de spiegel van hun kamer in het 5-sterrenhotel aan te kijken. Hoe kan het dat de één daar totaal geen moeite mee heeft, terwijl de ander het als hoogst immoreel ervaart? Experts in consumentengedrag deden daar onderzoek naar. Uit verschillende experimenten blijkt dat onze sociale identiteit een belangrijke rol speelt.

3 sterren *** – Wetenschappelijke inzichten vanuit de consumentenpsychologie, vertaald naar concrete voorbeelden.

In Rio de Janeiro alleen al was er in 2011 sprake van 50.000 toeristen in de favela’s. In de townships in Zuid-Afrika was het met zo’n 300.000 bezoekers in een jaar tijd nog erger. Jakarta, Sao Paulo, Mumbai, Mexico City, Cairo, Nairobi en Buenos Aires hebben er inmiddels allemaal mee te maken. Daarom zochten wetenschappers uit wat de invloed is van onze sociale identiteit en hoe we dit wellicht beter kunnen aanpakken.

Verschillende experimenten laten zien dat de mate van sociale verbondenheid die we voelen bepaalt of we er op een morele manier naar kijken.

Onze sociale identiteit bepaalt in belangrijke mate wie we zijn, wat we doen en hoe we ons tot anderen verhouden. Een Braziliaan zal niet zo snel op een Jeep stappen om foto’s te maken van de extreme armoede in de favela’s, terwijl Nederlanders wel oppassen om tijdens de Dodenherdenking op 4 mei een vrolijke selfie te maken op de Dam in Amsterdam. Onze sociale identiteit beïnvloedt onze gedachten, gevoelens en ons gedrag. En ook onze morele oordelen en ons morele gedrag.

Moreel dubieuze situaties

Zodra zich moreel dubieuze situaties voordoen bepaalt onze sociale identiteit in grote mate hoe we daarmee omgaan. Verschillende experimenten laten zien dat de mate van sociale verbondenheid die we voelen bepaalt of we er op een morele manier naar kijken. En die moraliteit meenemen in onze afweging om wel of geen tour door een favela of een andere sloppenwijk te boeken. Wij Nederlanders identificeren ons (uitzonderingen daargelaten) zwak tot zeer zwak met de inwoners van de sloppenwijk in grote buitenlandse steden. Daardoor spelen morele bezwaren maar zelden een rol en zijn we geneigd om zonder problemen op de Jeep te stappen voor een tour.

(Semi-)overheidswebsites bieden een uitstekende kans om dit toerisme in sloppenwijken een halt toe te roepen.

Het blijkt uit verschillende experimenten dat we daar uit onszelf weinig aan kunnen doen. Toeristen die zich sociaal nauwelijks verbonden voelen met de inwoners van de sloppenwijken denken daar niet of nauwelijks moreel over na, omdat de omgeving die moraliteit niet bij ze oproept. Morele overwegingen komen niet automatisch bij ze op, waardoor het ze eigenlijk niet kwalijk te nemen valt. Ze hebben daarbij een beetje hulp nodig, want dan passen ze hun gedrag spectaculair aan.

Morele cues bij toeristische informatie

(Semi-)overheidswebsites bieden een uitstekende kans om dit toerisme in sloppenwijken een halt toe te roepen. Uit de wetenschappelijke experimenten blijkt namelijk dat het wijzen op moraliteit enorme effecten heeft op de keuze van toeristen om wel of niet op de Jeep te stappen. Deelnemers bij wie het morele besef aan de hand van morele kwesties werd geactiveerd kozen significant minder vaak voor tours door sloppenwijken. De (toeristische) informatie slaagde erin moraliteit toe te voegen aan de afweging, net als bij mensen die zich sociaal sterk betrokken voelen bij de inwoners van de sloppenwijken. Een website die wijst op belangrijke morele kwesties activeert moraliteit in het brein. Als belangrijke cue, voor toeristen die daar anders niet over na zouden denken. Een korte boodschap bij toeristische informatie over steden of landen kan daardoor grote effecten hebben.

Interessant is bovendien dat het bewust maken van moraliteit ook verklaart waarom sommigen smullen van sappige roddels op TV over het privéleven van BN’ers, terwijl die daar soms behoorlijk aan onderdoor gaan. En waarom sommigen moord en brand schreeuwen over de reclamecampagnes van SuitSupply, terwijl anderen ze ‘wel grappig’ vinden of het hen zelfs weinig tot niets doet. Naarmate we ons sociaal verbonden voelen met de ‘slachtoffers’ van een campagne, een roddel of een toeristische activiteit neemt de kans toe dat we daar automatisch moreel over nadenken. Die moraliteit zorgt er vervolgens voor dat we er fel tegen ageren. Terwijl het gebrek aan morele overwegingen er bij anderen met minder sociale banden met de specifieke groepen juist voor zorgt dat ze argeloos consumeren.


Artikel met plezier gelezen? Help me het bereik te vergroten met een like op Facebook en. Zelf geen artikel meer missen? Abonneer je dan op de nieuwsbrief, zodat je iedere vrijdag de artikelen van die week van me ontvangt.

Wetenschappelijke bronnen

Reed, A., Forehand, M. R., Puntoni, S., & Warlop, L. (2012). Identity-based consumer behavior. International Journal of Research in Marketing, 29(4), 310–321.

Schuckmann, J.V., Barros, L.S.G., Dias, R.S. & Andrade, E.B. (2018). From Slum Tourism to Smiley Selfies: The Role of Social Identity Strength in the Consumption of Morally Ambiguous Experiences. Journal of Consumer Psychology, 28, 192-210.

Tajfel, H. (1982). Social identity and intergroup relations. London: Cambridge University Press.

Happy wife, happy life: wie bepaalt wat er op tafel staat ’s avonds?

23 april 2018

Slechts een klein deel van onze beslissingen maken we helemaal zelf. Voor alle anderen worden we beïnvloed door vrienden, collega’s, familie en onze partner. Bijvoorbeeld als het gaat om de vorming van onze overtuigingen, de producten die we kopen en de groepen waarmee we ons associëren. Die beïnvloeding bepaalt ook wat we weten. Maar, wie bepaalt wat er ’s avonds op tafel staat? Experts in consumentengedrag tonen wetenschappelijk aan dat de man aanvankelijk de leiding neemt, maar dat het de vrouw is die vervolgens het menu bepaalt.

Lees verder…

De verkoper als vluchthaven: voor keuzes waar je spijt van kunt krijgen

9 april 2018

Het voelt heerlijk om eigen keuzes te kunnen maken, daardoor zijn we autonoom. Tenminste, zolang we van die keuze geen spijt denken te krijgen. Twijfelen we daarover en vinden we de keuze moeilijk? Dan is het prettig om die keuze aan iemand anders over te laten. Zoals een verkoper die je adviseert. Experts in consumentengedrag deden onderzoek naar moeilijke keuzes en hoe we die zo kunnen maken dat ze ons niet raken in ons geluk als ze verkeerd uitpakken.

Lees verder…

Dominantie op de achterbumper: compenseren met een dikke BMW

26 maart 2018

Stel je voor dat je op de snelweg rijdt. Achter je doemt een donkere auto op. Die snel dichterbij komt en een boze blik lijkt te hebben. Voel jij je dan geïntimideerd en ga je aan de kant? En sneller dan wanneer er een schattige Mini aan zou komen toeren? De kans is groot, zo blijkt uit recent wetenschappelijk onderzoek door experts in consumentengedrag.

Lees verder…

Verkeerde variatie: het effect van financieel aan de grond zitten

12 maart 2018

Financieel aan de grond is voor niemand fijn. Vooral niet als je het niet zo breed hebt en bovendien weinig mogelijkheden ziet dat te veranderen. En ook de psychologie werkt dan niet in je voordeel. Uit onderzoek door experts in consumentengedrag blijkt dat je zoekt naar significant meer variatie. Voor een gevoel van controle, waarmee je compenseert voor het gebrek daaraan dat je hebt over je financiële situatie. Terwijl die variatie niet altijd de beste keuze hoeft te zijn.

Lees verder…